Losgeraakte hand verlijmen

‹ Terug naar overzicht
Door: NATUURSTEEN helpdesk
Geplaatst op:
Kan de losgeraakte natuursteen hand van dit beeld bovenop een gevel, met epoxy weer vast worden gelijmd?

De hoofdregel bij restauratie is: behoud gaat voor vervanging. Het hergebruiken en hermonteren van originele steendelen is dus een prima uitgangspunt. Maar dit moet dan technisch wel duurzaam worden uitgevoerd.

Het grote nadeel van verlijmen met epoxy of andere kunststoffen (polymeren, acrylhars) is dat het lijmvlak een waterkering vormt in de steen. Vocht kan door dit lijmvlak niet meer worden getransporteerd, het blijft dus achter het lijmvlak opgesloten zitten. Bij poreuze steen als kalk- en zandsteen is er altijd vochttoetreding via de steen mogelijk. Bij praktisch waterdichte steen als hardsteen speelt dit geen rol, maar in een gevel kan er echter ook via naastliggende stenen, de achterzijde en via alle voegen vocht bij het lijmvlak komen. Door kleine naadjes in het lijmvlak kan er water capillair tussen de lijm en het steenoppervlak intrekken. Opgesloten vocht zal bij vorst overgaan tot ijs, en 9 procent in volume toenemen. Dit zal als wig kunnen werken op de lijmverbinding, zeker in bijgaand voorbeeld. Het toepassen van andere ‘lijmproducten’ is in die gevallen noodzakelijk, dit zijn dan mineraalgebonden mortels, zoals kalkmortels. Water kan hierdoorheen verdampen.

Deze mortels hebben echter weinig hechtsterkte. Wel voldoende om uitgebroken steendelen of gestapelde stenen te fixeren, maar niet om een uit de gevel stekend deel, zoals deze hand, te fixeren. Het gebruik van een sterke en stijve ankerstaaf is hierbij noodzakelijk. De duurzame montage hangt dan af van de lijmhechting van de starre staaf in beide steendelen, en niet van de lijm tussen de beide steendelen.

Er was bij het beeld in dit voorbeeld weliswaar een ankerstaaf aanwezig, maar deze was met 30 mm veel te kort. Een nieuw draadeinde van RVS met hechtingslengte van 100 mm naar beide zijden zal wel voldoen. De oude ankerstaaf dient hiertoe te worden uitgeboord.
Bij het aanbrengen van de ankerstaaf in het nieuwe boorgat zal de aanwezige lijm zijn weg zoeken langs de ankerstaaf naar buiten (naar achteren), en zou hierdoor de hele naad tussen beide steendelen kunnen vullen, hetgeen vanwege de genoemde vochtwering niet gewenst is.
Daarom dient er als verlijming een zorgvuldige (afgemeten) hoeveelheid epoxy lijm te worden aangebracht in het boorgat. Dit kan worden bepaald uit het volumeverschil tussen de ankerstaaf en het minimaal 5 mm grotere en diepere boorgat.

Na uitharden van de epoxyverlijming kan de steennaad vervolgens worden gevuld met dunne minerale reparatiemortel, welke geen constructieve functie heeft, maar de verbinding wel esthetisch verfraait, en tevens vuil en vocht weert.